Türkiye’nin altında damlayan yer kabuğu

Uydu verileri, Orta Anadolu Platosu’nun altında dikkat çekici bir jeolojik süreci ortaya koydu. Konya Havzası’nda yer kabuğunun adeta “damladığını” gösteren bulgular, bölgedeki çöküntünün nedenine ışık tutarken, uzmanlar bunun milyonlarca yıllık tektonik hareketlerin doğal bir sonucu olduğunu belirtiyor. Toronto Üniversitesi’nden Julia Andersen liderliğindeki araştırma ekibi, Orta Anadolu’nun altındaki yer kabuğu ve üst manto yapısını incelemek için uydu ölçümleri ile yer verilerini bir araya getirdi.

Araştırmada Konya Havzası’na odaklanıldı. Araştırmaya göre Konya Havzası, etrafındaki plato yükselirken ortasında çökme meydana gelen nadir alanlardan biri. Bilim insanları bu durumu, düz bir yüzeyde zamanla oluşan çukur benzeri bir yapıya benzetiyor. Çalışmada, bu çöküşün “litosferik damlama” olarak adlandırılan bir süreçle ilişkili olduğu ortaya kondu. Buna göre yer kabuğunun altındaki daha yoğun tabakalar zamanla aşağı doğru sarkarak yüzeyde çöküntü oluşturuyor.

‘Tavandan sarkan damla gibi’

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu da, Konya Havzası’nda tespit edilen sürecin “litosferik damlama” olarak tanımlayarak “Yer kabuğu ile üst mantonun birlikte oluşturduğu sert dış katmana litosfer denir. Normalde bu katman dünya üzerinde adeta yüzer gibi durur. Ancak bazı bölgelerde litosferin alt kısmı zamanla soğuyarak yoğunlaşır ve ağırlaşır. Bu ağırlaşan yapı yerçekiminin etkisiyle aşağı doğru sarkmaya başlar” dedi.

Sürecin zamanla daha belirgin hale geldiğini ifade eden Kutoğlu, “Bu durum tavandan sarkan bir damla gibi düşünülebilir.  Bu tür süreçler yeni değil. Kısa vadede yıkıcı bir deprem üretip üretmeyeceği zor bir soru ancak ben yakın vadede büyük bir deprem beklemiyorum” diye konuştu.

‘Yeni olay değil’

Jeofizik Mühendisi Prof. Dr. Haluk Eyidoğan, Konya Havzası’nda ortaya konulan “yer kabuğu damlaması”na ilişkin değerlendirmesinde, söz konusu sürecin yeni bir jeolojik olay olmadığını vurguladı.  Araştırmaların, havzanın oluşumunun yaklaşık 10 milyon yıl öncesine uzanan çok aşamalı bir litosfer hareketiyle bağlantılı olduğunu gösterdiğini belirten Eyidoğan, “Yer kabuğunun altındaki yoğun tabakaların aşağı doğru ‘damlama’ şeklinde hareket etmesiyle yüzeyde çökme meydana geliyor. Bu süreç, daha büyük ölçekli plato yükselmesiyle eş zamanlı ilerleyen karmaşık bir jeolojik evrimi işaret ediyor” diye konuştu.

Kaynak: Milliyet