İçeride TMO desteği, dışarıda ‘Karadeniz’ krizi fiyatı artırıyor! Buğdayda rekor karşılık buldu

DUYGU ERDOĞAN / İSTANBUL – Buğdayda bu sezon beklenen rekor üretim karşılığını buldu. 23 milyon tonu aşarak tarihi bir seviyeye gelen üretim, bir haftadır artan fiyatlarla piyasaya geldi. Daha önce yüksek oranda TMO satışları yapılırken, artan fiyatlar tüccara, sanayiciye, borsalara ve depolara da önemli miktarda ürünün getirilmesini sağladı.

Rekor üretim dönemlerinde çiftçinin ‘düşük fiyat’ endişesinin TMO’nun yüksek alım adımıyla kırıldığı ifade edildi. Ardından ise özellikle Karadeniz’deki Rusya ile Ukrayna kriziyle ithalatın verimsiz hale gelmesinin iç piyasada fiyatları yükseltmeye başladığı vurgulandı.

Türkiye’nin bu sezonki rekor buğday üretimi, fiyat açısından çiftçiyi zararda bırakmadı. Son günlerde Karadeniz Havzası’ndaki Rusya ile Ukrayna arasındaki kriz ile devam eden jeopolitik riskler, iç piyasadaki üretimi değerli hale getirdi.

Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) hasat döneminde açıkladığı 16.5 lira alım fiyatı ve yüksek oranda alım garantisinin desteklemesiyle buğday fiyatlarında piyasada da yükseliş başladı. 1 haftalık süreçte borsalardaki fiyatlar 17.5 liraya yaklaşırken, özel piyasada ise 18 lirayı aştı.

‘Endişe kırıldı’

Ulusal Hububat Konseyi (UHK) Yönetim Kurulu Başkanı Yaşar Serpi, daha önce yapılan rekor tahminlerinin mevcutta sahada birebir karşılık bulduğunu söyledi. Bugüne kadar hasadın yüksek oranda tamamlandığını, Doğu Anadolu  Bölgesi’nde ise başlamak üzere olduğunu hatırlatan Serpi, “Harmanın sonuna gelinirken, 23 milyon ton üzerinde bir buğday rekoltesine ulaştığımız görülüyor. Böyle yüksek üretim dönemlerinde çiftçi endişeli oluyor, çünkü ürünün iyi bir fiyat etmeyeceğini düşünür. Ancak TMO’nun zamanında ve görece beklenti ölçüsünde bir fiyatla piyasaya girmesi, 21 gün seviyesindeki ödeme dönüşü ve tüm ürüne yönelik alım garantisi bu endişeyi kırmış oldu. Yüksek oranda bir TMO alımı oldu, şimdi piyasa da TMO fiyatını geldi hatta aşmaya başladı. Bu nedenle satışlar, tüccara, sanayiciye ve borsalara da yapılıyor” diye konuştu.

‘İthalat verimsiz’

Yaşar Serpi, özellikle Karadeniz Havzası’nda dünyanın önemli üreticileri Rusya ile Ukrayna arasındaki kriz ile taşımacılıkta jeopolitik risklerle birlikte ithalatın da verimsiz hale geldiğini ifade etti. Serpi, “Bu durumda sanayici de iç piyasaya daha çok yöneldi. Öngörüler, gelecek süreçte de iç piyasadaki ürünün daha değerli olacağını gösteriyor. Tüm değerlendirmelere göre artışın süreceğinin muhtemel olduğunu düşünüyoruz” dedi.

Son 10 gündür artan fiyatların çiftçi lehine önemli olduğunu söyleyen Selçuk Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Süleyman Soylu, bu sayede buğdayın TMO dışında daha fazla piyasaya inmeye başladığını dile getirdi. Soylu, “Özel piyasa üretici için genellikle cazip olmuyor ancak burada yüksek bir üretime karşı bu sezon çeşitli koşullar fiyatı artırdı. Bu nedenle çiftçi ürünü daha fazla piyasaya indiriyor. 2-3 gündür özel sektörde verilen fiyat TMO’yu aşmaya başladı” değerlendirmesini yaptı. 

TMO alımı 10 milyon tonu aştı

TMO alımlarına devam ederken, 31 Temmuz’a kadar aldığı ürün miktarı 10 milyon tonu aştı. Yurt genelinde buğday hasadının yüzde 85’i, arpa hasadının ise yüzde 87’si tamamlanırken; TMO, 650 noktada alımlarını sürdürüyor.  Alımlar kapsamında ise ödeme vadesi gelen yaklaşık 58 milyar liralık bedelin üreticilerin hesaplarına aktarıldığı bilgisi paylaşılmıştı. 

İhracata yeniden  izin çıktı

Ekmeklik buğday ve buğday kırıkları, İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ kapsamında yer alırken, söz konusu ürünlerin ihracatı Toprak Mahsulleri Ofisi’nin uygun görüşüne tabi bulunuyor.

Bu kapsamda TMO tarafından ürünlerde piyasa istikrarının sağlanması,  üretici ve tüketicilerin menfaatlerinin korunması,  dengeli bir piyasa yapısının oluşturulması kapsamında; yurt içi üretim, mevcut stoklar ve iç tüketim ihtiyacı dikkate alınarak, arz güvenliğinin yeterli düzeyde olması nedeniyle 2025 Mart ayından bu yana kapalı olan ekmeklik buğday ve buğday kırıkları ihracatına 29 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yeniden izin verildiği açıklandı.

İhracat işlemleri, Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri (OAİB) Genel Sekreterliği aracılığıyla yapılacak başvuruların TMO’nun yurt içi arz durumu dikkate alınarak değerlendirilmesi şekliyle yürütülüyor. 

Kaynak: Milliyet