İstiklal Marşı’nın şairi Mehmet Akif Ersoy’un bilinmeyen hayat yolculuğu: Bir hilal uğruna kalemiyle savaşan şair

Kosova’nın Suşitsa köyünden İstanbul’a göç etmiş bir ailenin oğlu olan Ersoy, Fatih’te 20 Aralık 1873’te dünyaya geldi.

Ersoy, Fatih’te bulunan mahalle mektebinde iki sene boyunca Kur’an-ı Kerim eğitimi gördükten sonra 1879’da Fatih Emir Buhari Mahalle Mektebine başladı, 1882’de Fatih Merkez Rüştiyesinde orta öğrenimine devam etti.

“Ne biliyorsam kendisinden öğrendim” dediği babası Fatih Camisi medrese hocalarından Mehmet Tahir Efendi’den Arapça dersi alan Ersoy, aynı zamanda Fatih Camisi’nde Farsça derslerini de takip etti.

RÜŞTİYE YILLARINDA ŞİİRE MERAK DUYMAYA BAŞLADI

Babasının “Ragif” adını verdiği, ancak annesi ve arkadaşlarının daha kolay telaffuz ettikleri “Akif” adıyla çağırmasıyla bu ismi benimseyen Ersoy, rüştiyedeki eğitimi boyunca Türkçe, Arapça, Farsça ve Fransızca dillerinde gösterdiği üstün başarıyla ön plana çıktı.

Rüştiye yıllarında şiire merak duymaya başlayan ve şiir kitaplarına yönelen Ersoy’un okuduğu ilk manzum eser ise Fuzuli’nin “Leyla ile Mecnun”u oldu.

Ersoy, rüştiyeyi bitirdikten sonra 1885’te dönemin gözde okullarından Mülkiye İdadisi’ne kaydoldu. Burada Muallim Naci Bey’den edebiyat dersleri aldı.

Babasını verem hastalığı nedeniyle 1888’de kaybeden Ersoy, ertesi yıl büyük Fatih yangınında evleri yok olunca ailesiyle maddi açıdan zor durumda kaldı.

Usta şair, öncelikle meslek sahibi olmak ve yatılı okulda okumak istediği için Mülkiye İdadisi’ni bıraktı. Yeni açılan veteriner yüksekokulunda Ziraat ve Baytar Mektebi’ne başlayan Ersoy, 1893’te baytarlık bölümünü birincilikle bitirdi.

Okul yıllarında spora da ilgi gösteren Ersoy, başta güreş ve yüzücülük olmak üzere uzun yürüyüş, koşma ve gülle atma yarışlarına katıldı.

İLK MATBU ESERİ 1893’TE YAYIMLANDI

Eğitim hayatının son iki senesinde şiire ilgi duymaya başlayan Ersoy, Divan edebiyatına merak sardı ve okuduğu eserlerin etkisiyle arkadaşlarına manzum mektup denemeleri kaleme aldı.

Mehmet Akif Ersoy’un, daha sonra çeşitli gazete ve dergilerde şiirleri yayımladı. Bilinen ilk matbu eseri ise “Hazine-i Fünun” mecmuasında 1893’te yayımlanan bir gazel oldu.

“Tophane-i Amire” veznedarı Mehmet Emin Bey’in kızı İsmet Hanım’la 1898’de evlenen ve 3 kız, 3 erkek çocuğu olan Ersoy’un oğullarından biri, henüz 1,5 yaşındayken vefat etti.

Şiir yazarak ve öğretmenlik yaparak edebiyat alanındaki çalışmalarına devam eden Ersoy’un neşriyat dünyasına girişi, daha çok 1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilanıyla başladı.

Ersoy, arkadaşları Eşref Edip ve Ebül’ula Mardin’in çıkardığı ve ilk sayısı 27 Ağustos 1908’de yayımlanan “Sırat-ı Müstakim” dergisinin başyazarı oldu.

BÜTÜN ŞİİRLERİNİ SAFAHAT’TA TOPLADI

Şiirlerini 7 kitaptan oluşan “Safahat” adlı eserinde toplayan Ersoy, 1911’de yazdığı ilk bölümde Osmanlı toplumunun meşrutiyet dönemini, 1912’de yazdığı “Süleymaniye Kürsüsünde” adlı ikinci kitapta da Osmanlı aydınlarını anlattı. “Halkın Sesleri” adlı üçüncü bölümü 1913’te kaleme alan Ersoy, “Fatih Kürsüsünde” isimli eserini ise 1914’te yazdı.

Ersoy, 1917 tarihli “Hatıralar” ile Birinci Dünya Savaşı hakkında görüşlerinin yer aldığı 1924 tarihli “Asım”ın ardından 7. bölüm olan “Gölgeler”i 1933’te tamamladı.

Yoğun ısrarlar sonucu Kur’an-ı Kerim’i Türkçeye tercüme etmeyi kabul eden Ersoy, 6-7 sene üzerinde çalışmasına rağmen sonuçtan memnun kalmayarak imzaladığı anlaşmayı feshetti.

Mehmet Akif Ersoy, Türk milletine armağan ettiği için İstiklal Marşı’nı, “Safahat” isimli eserine koymadı.

Vefatının ardından “Safahat” eserini Ömer Ziya Doğrul ve M. Ertuğrul Düzdağ yeniden bastı. Ersoy’un, “Kur’an’dan Ayet ve Hadisler” ile “Mehmet Akif Ersoy’un Makaleleri” adlı çalışmaları da hayatını kaybettikten sonra okuyucuyla buluştu.

1921’DE ANKARA TACEDDİN DERGAHI’NA YERLEŞTİ

Burdur Mebusu olarak Birinci Büyük Millet Meclisi’ne seçilen Ersoy, 1921’de Ankara Taceddin Dergahı’na yerleşti.

İstiklal Marşı yarışmasına 500 lira ödül verileceği için katılmayan şair, dönemin Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Bey’in ricası ve arkadaşı Hasan Basri Bey’in teşvikiyle kalemi eline aldı ve yazmaya başladı.

Mehmet Akif Ersoy’un İstiklal Marşı, 17 Şubat günü Sırat-ı Müstakim ve Hakimiyet-i Milliye’de yayımlandı. Hamdullah Suphi Bey’in Meclis’te okuduğunda ayakta alkışlanan İstiklal Marşı, 12 Mart 1921’de “Milli Marş” olarak kabul edildi. Ersoy, ödül olarak verilen 500 lirayı hayır kurumuna bağışladı.

Kurtuluş Savaşı ve zafer sonrası uzunca bir süre Mısır’da yaşayan ve orada Türkçe dersleri veren Ersoy, 17 Haziran 1936’da tedavi için İstanbul’a döndü.

Mısır’dan hasta ve yorgun olarak dönen ve Abbas Halim Paşa’ya ait Beyoğlu’ndaki Mısır Apartmanı’nın dördüncü katındaki dairede kalan Ersoy, 27 Aralık 1936’da vefat etti.

Ersoy’un her yıl binlerce kişinin ziyaret ettiği kabri, Edirnekapı Şehitliği’nde bulunuyor.

2018’DE CUMHURBAŞKANLIĞI KÜLTÜR VE SANAT BÜYÜK ÖDÜLLERİ’NDE “VEFA ÖDÜLÜ”NE DEĞER GÖRÜLDÜ

Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri kapsamında “2018 Yılı Vefa Ödülü”ne layık görülen Ersoy, “vatan şairi” ve “milli şair” olarak da Türk insanının kalbindeki yerini koruyor.

Cumhuriyet tarihinde hakkında en çok kitap, dergi ve gazetelerde de yazı yazılan şahsiyetlerden biri olan Ersoy, hayatı boyunca yaşadıklarıyla düşüncelerini ve sanatını birleştiren bir edebiyatçı oldu. Eserlerinde estetik bir görüşe de sahipti.

Edebiyat, fikir, felsefe, aksiyon ve ilim adamı Ersoy, sanat anlayışında döneminde tartışılan görüşleri bilerek, bunlardan benimsediği “sanat toplum içindir” düşüncesiyle eserler verdi.

MİLLİ ŞAİR MEHMET AKİF ERSOY KABRİ BAŞINDA ANILDI

İstiklal Marşı’nın yazarı, milli şair Mehmet Akif Ersoy, vefatının 89. yıl dönümünde kabri başında düzenlenen törenle anıldı. İstanbul Valiliğince, Mehmet Akif Ersoy’un Edirnekapı Şehitliği’ndeki kabri başında gerçekleştirilen tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasıyla başladı.

Törende, Kur’an-ı Kerim tilavetinin ardından İstanbul Müftüsü Emrullah Tuncel dua etti. İstanbul Valisi Davut Gül, beraberindekilerle birlikte Ersoy’un kabrine karanfil bıraktı. Törene katılan öğrenciler de Ersoy’un kabrini ziyaret ederek dualar okudu.

Törene, İl Emniyet Müdürü Selami Yıldız, İl Jandarma Komutanı Korgeneral Yusuf Kenan Topcu, 1. Ordu ve İstanbul Garnizon Komutanı Orgeneral Bahtiyar Ersay, Eyüpsultan Kaymakamı Arslan Yurt ve Eyüpsultan Belediye Başkanı Mithat Bülent Özmen ile Mehmet Akif Ersoy’un torunu Selma Argon ve çok sayıda öğrenci katıldı.

Kaynak: Milliyet