20 yıldır aranan kara delik dev yıldız kümesi içinde bulundu

HABER MERKEZi – Gökbilimciler, uzun yıllardır gizemini koruyan Omega Centauri yıldız kümesindeki ilk yıldız kütleli kara deliği tespit ettiklerini açıkladı. Araştırmacılar, keşfin dev kümede saklandığı düşünülen binlerce kara deliğin varlığına ilişkin doğrudan bir kanıt sunduğunu belirtiyor. İlgili araştırma, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.

20 YILLIK ARAYIŞ SONUÇLANDI

Yaklaşık 18 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan Omega Centauri, kütle çekimiyle birbirine bağlı yaklaşık 10 milyon yıldızdan oluşan en büyük küresel yıldız kümelerinden biri olarak biliniyor. Bilim insanları, bu kadar büyük bir kümede süpernova patlamalarının ardından oluşmuş çok sayıda kara delik bulunması gerektiğini öngörüyordu. Ancak bugüne kadar bu kara deliklere dair doğrudan bir gözlem yapılamamıştı.

Bu gizemi çözmek isteyen araştırmacılar, Hubble Uzay Teleskobu tarafından 2002-2023 yılları arasında elde edilen arşiv verilerini inceledi. Ölçümlerin hassasiyetini artırmak amacıyla James Webb Uzay Teleskobunun yakın kızılötesi gözlemlerinden de yararlanıldı.

GÖRÜNMEYEN CİSİM KARA DELİK ÇIKTI

Verilerin analizi sırasında araştırmacılar, görünmeyen ancak oldukça büyük bir cismin etrafında dönen bir yıldız tespit etti. oMEGACat BH-2 adı verilen bu cismin Güneş’in yaklaşık 4.5 katı kütleye sahip bir yıldız kütleli kara delik olduğu belirlendi. Araştırmacılar, cismin kütlesinin bir nötron yıldızı olamayacak kadar yüksek olduğunu ifade etti.

Görsel kaynağı:ESA, NASA, Maximilian Häberle (MPIA), Joseph DePasquale (STScI)

Araştırmaya katılan Utah Üniversitesi’nden Anil Seth, keşfin beklenmedik olduğunu belirterek düşük metal içeriğine sahip yıldızların bu büyüklükte kara delikler oluşturabilmesinin mevcut modeller açısından önemli bir soru işareti oluşturduğunu söyledi.

Araştırmacılar, Hubble ve Webb verilerini birleştirerek yıldızın kara delik etrafındaki hareketini de ayrıntılı şekilde takip etti. Analizler, yıldızın oMEGACat BH-2’nin etrafındaki bir turunu 94 yılda tamamladığını ortaya koydu. Bu süre, bugüne kadar bilinen kara delik ikili sistemleri arasında en uzun yörünge periyotlarından biri olarak kaydedildi.

Bilim insanları, bu kadar uzun yörüngenin yıldız ile kara deliğin birlikte oluşmadığını, daha sonra Omega Centauri içinde kütle çekim etkisiyle eşleştiğini gösterdiğini düşünüyor.

Araştırmacılar, küresel yıldız kümelerindeki kara delik popülasyonunun daha iyi anlaşılmasının yerçekimi dalgaları araştırmaları açısından da büyük önem taşıdığını belirtiyor. Bu tür kümelerde oluşan kara delik ikili sistemlerinin zamanla birleşerek uzay-zamanda meydana gelen yerçekimi dalgalarının önemli kaynaklarından biri olduğu düşünülüyor.

Araştırma ekibi, hesaplamalarına göre oMEGACat BH-2 sisteminin çevresindeki yıldızlarla yaşanacak kütle çekim etkileşimleri nedeniyle 1 milyar yıldan daha kısa bir süre içinde parçalanacağını tahmin ediyor. Buna karşın Omega Centauri’nin yaşının yaklaşık 12 milyar yıl olduğu belirtiliyor.

SIRADA YENİ KEŞİFLER VAR

Bilim insanları, bu keşfin yalnızca başlangıç olduğunu düşünüyor. Araştırmanın baş yazarı Matthew Whitaker, Hubble ve James Webb teleskoplarının sağladığı veriler sayesinde hem Omega Centauri’de hem de diğer küresel yıldız kümelerinde benzer kara delik sistemlerini aramaya devam edeceklerini ifade etti.

Araştırmacılar, gelecekte yapılacak gözlemlerle Omega Centauri’de bulunduğu tahmin edilen binlerce kara delikten daha fazlasının tespit edilebileceğini umuyor.

Kaynak: Milliyet