Sanal dünyada yeni dönem: Çocuklar için sıkı takip

Mithat Yurdakul / ANKARA – Resmi talepleri yerine getirmeyen platformlara, önce yüklü para cezaları verilecek, ardından erişim zorlaştırılacak.

Çocukların karıştığı şiddet olayları ve okul saldırılarının ardından gözlerin çevrildiği sanal dünyaya ilişkin yasal düzenleme Resmi Gazete’de yayımlandı. Yeni düzenlemeye göre oyun platformları, usulüne uygun olarak derecelendirilmeyen oyunları satışa sunamayacak. Derecelendirmesi yapılmayan oyunlar, en yüksek yaş kriterine göre derecelendirmek kaydıyla sunulabilecek. Oyun platformları, uygun derecelendirilmediği belirlenen içerikleri çıkarmakla yükümlü olacak.

Temsilci zorunluluğu

Türkiye’den günlük erişimi 100 binden fazla olan Steam gibi büyük çaplı yurt dışı oyun platformları; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Erişim Sağlayıcıları Birliği, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya benzer talepleri yerine getirmekle yükümlü olacak. Uluslararası şirketler, resmi taleplerin karşılanmasını sağlamak için Türkiye’de temsilci belirleyecek. Belirlenen temsilci BTK’ye bildirilecek.

Aile kontrol araçları

Oyun platformları, ebeveyn kontrol araçları sağlayacak. Belirlenen kontrol araçları, hesap ayarlarının kontrol edilmesine, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn iznine veya onayına tabi kılınmasına ilişkin mekanizmaları içerecek.

Erişim zorlaşacak

Yasadaki yükümlülükleri yerine getirmeyen oyun platformlarına önce BTK tarafından bildirimde bulunulacak. 30 gün içinde bildirimin gereğinin yerine getirilmemesi halinde, 1 milyon liradan 10 milyon liraya kadar para cezası verilebilecek. Cezanın tebliğinden itibaren 30 gün içinde resmi talebi yerine getirmeyen platformun cezası 30 milyon liraya kadar çıkabilecek. Yine 30 gün geçmesine rağmen istenen adım atılmazsa, bu kez site veya platforma erişimi güçleştiren bant daraltma yöntemi gündeme gelecek. BTK Başkanı, oyun platformunun internet trafiği bant genişliğinin yüzde 30 oranında daraltılması için sulh ceza hakimliğine başvuracak. Bant daraltma, talebin 30 gün daha karşılanmaması halinde yüzde 50 oranına çıkarılacak ve platforma ulaşım bir kademe daha zorlaştırılmış olacak.

Yaş doğrulama

Yasayla, sosyal medyada yaş sınırı da yürürlüğe girmiş oldu. Buna göre, sosyal ağ sağlayıcı 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak ve yaş doğrulama dahil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak. Sosyal ağ sağlayıcı, 15 yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet sunma konusunda gerekli tedbirleri alacak.

İçeriklere yapay zekâ denetimi

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çocuk Hakları Daire Başkanı Emre Ertekin, TBMM Akran Zorbalığı Alt Komisyonu toplantısındaki sunumunda, hayata geçirilmesi planlanan çalışmaları anlattı. Komisyonun hazırladığı raporda yer alan “Dijital platformların çocuk profillerinde sunulan içerikleriyle ilgili yapay zekâ destekli içerik denetim sistemi kurulması” önerisi doğrultusunda çalışma başlattıklarını bildiren Ertekin, proje için AB’deki iyi uygulama örneklerini incelediklerini, projenin bu yıl büyük ölçüde tamamlanarak yaşama geçirilmesinin planlandığını söyledi.

Komisyon Başkanı Yıldız Konal Süslü de toplantıda, Yıldız Teknik Üniversitesi ve TÜBİTAK’ın yaptığı “MentalUP” isimli oyunu hatırlatarak “Gayet keyifli, yaş sınırı var. Ben de oynamışımdır, dikkatime, odaklanmama da çok katkısı olmuştur bu yaşta” dedi.

‘Oyun timi’ önerisi

Yıldız, “Bence Millî Eğitim Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bir ‘oyun timi’ kurabilir. Bir çocuk oyun oynayacaksa oyun oynasın, eğlensin ama öğrensin ve zihinsel bir işgalle de karşı karşıya kalmasın” önerisini dile getirdi. EVRİN GÜVENDİK Ankara

Erken yaşta eğitim riskleri azaltıyor

Komisyon’daki sunumunda Emre Ertekin, akran zorbalığına da değindi. BM Çocuk Hakları Komitesi ve Avrupa Konseyi’nin Çocuk Hakları Yönlendirme Komitesi’nin raporlarında, çocukların eğitime mümkün olduğunca erken bir dönemde başlamasının şiddet ve akran zorbalığı gibi konularda riski düşürdüğüne işaret edildiğini aktaran Ertekin “Bu sene itibarıyla özellikle erken yaşta 0-3 yaş bölümü, hatta 0-6 yaşa kadar bakanlık olarak özellikle kreşler ve erken yaşta eğitim yatırımlarını artırıyoruz” dedi.

‘Asıl caydırıcı ceza, bant daraltma’

Düzenlemeyi Milliyet’e değerlendiren Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Derneği (SODİMER) Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan, “Bu yasa ile birlikte Türkiye, benim sıkça kullandığım çocukların internetteki varlığını ‘dijital rüşt’ kavramı üzerinden yeniden tanımlıyor. 15 yaş sınırının getirilmesi, bir çocuğun hangi yaşta hangi sorumlulukları alabileceği ve hangi içeriklere maruz kalabileceği konusundaki belirsizliği ortadan kaldırmıştır. 15 yaşını doldurmamış bir bireyin, kendi kararlarıyla bu platformlarda kontrolsüzce yer alması artık mümkün olmayacak. Bu durum, ailelerin omuzlarındaki ağır yükü hafifletirken, platformları da ‘kullanıcı sayım artsın da nasıl artarsa artsın’ mantığından uzaklaştırıp, daha sorumlu bir yayıncılık anlayışına zorlayacaktır” dedi.

Dijital ebeveynlik

Eraslan, “Çocukları korumak sadece erişimi engellemekle olmaz; onlara güvenli bir alan sunmakla olur. Yasada yer alan ebeveyn kontrol araçları ve zorunlu oyun derecelendirmesi, dijital rüştüne henüz ermemiş gençlerin, gelişimlerini olumsuz etkileyecek içeriklerle temasını teknik olarak engelleyecektir. Ayrıca anne ve babaların dijital ebeveynlik bilgi ve becerilerini artırmaları elzemdir” diye konuştu.

‘Fiilen kullanılamaz’

Eraslan, yasada öngörülen cezalar konusunda ise şu değerlendirmeleri yaptı: “Milyonluk para cezaları dev teknoloji şirketleri için bazen sadece operasyonel gider olarak görülebiliyor. Ancak burada asıl caydırıcı olan, reklam yasağı ve ardından gelen bant genişliğinin daraltılması yaptırımıdır. Bir oyun platformu için internet trafiğinin yüzde 50 oranında kısıtlanması, o platformun Türkiye’de fiilen kullanılamaz hale gelmesi demektir. Bu, hiçbir küresel şirketin göze alabileceği bir risk değildir. Bu nedenle yaptırımların kağıt üzerinde kalmayacağını öngörüyorum.”

Kaynak: Milliyet