Sosyal medya çetelerin av sahası oldu! Adım adım suça sürüklüyorlar

EVRİN GÜVENDİK / ANKARA – Suç örgütleri, sosyal medyayı kullanarak çocukları planlı ve sistemli biçimde suça sürüklüyor. Önce lüks yaşamı özendiren propaganda içerikleriyle dikkat çeken çeteler, ardından bire bir iletişime geçerek çocukları kapalı gruplara dahil ediyor. İstanbul Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürü Alperen Süer’in TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Araştırma Komisyonu’na aktardığı bilgiler, bu sürecin Instagram ve TikTok’tan başlayıp Telegram, WhatsApp ve Discord’a uzanan çok katmanlı bir yapı üzerinden yürütüldüğünü ortaya koyuyor. Süer, “Genel akım bu şekilde. Örgütler dijital platformları ilk başka ilgi çekmek, daha sonra o ilgi kapsamında kendilerine bağlamak, bağladıktan sonra pozisyonuna, durumuna, yerine ve ‘kabiliyetine’ göre de suç örgütü faaliyetlerinde kullanmak üzere kullanıyorlar” dedi.

Kartal ve gülen yüz

Çetelerin propaganda aşamasında ilk başta lüks hayatı özendirici paylaşımlar yaptığını, kendileriyle özdeşleştirdikleri “kartal”, “gülen yüz” gibi işaretleri kullandıklarını, farklı fonksiyona sahip silahlarla çektirilen fotoğrafları da kendilerini güçlü göstermek için paylaştıklarını söyleyen Süer, “mafyatik dizi, film karakterleri ve yeni nesil rap müziklerle de suç örgütleri bağdaştırılarak yine özendirici paylaşımlarda bulunuyorlar. Bazı rap şarkıları görünürde herhangi bir şarkı ancak bunu bilen çocuklar için ya da bilinçaltı için bol bol mesaj veren paylaşımlar yapılıyor bu sayede” ifadelerini kullandı.

İlk adım beğenme

İletişim aşamasında ise ilk adımının çocuğun paylaşımlarını beğenme, olumlu ya da olumsuz yorum yapma olduğunu belirten Süer, daha sonra da özel iletişime geçme ve tanıma aşamasının söz konusu olduğunu kaydetti. Süer, “Hesapların yüzde 99’u yurt dışında olduğu ve yönetildiği için bu çetelerin yöneticileri karşılarında kolluk kuvveti mi, gerçek şahıs mı ya da kendilerine düşman başka bir suç örgütü mü var, bunu anlamak için özel olarak görüşüyorlar. Sonrasında çete yöneticilerince onaylanmış, onay almayan kişinin giremeyeceği kapalı gruplarda propagandaya devam ediyorlar” bilgisini verdi.

‘Kutsallaştırıyorlar’

Süer, “Sosyal medyada gördüğümüz suç örgütü tehditleri, suça aracılık ve şiddet çağrılarıyla mücadelede sorun, kanunun yokluğundan değil; ispat, hız, yetki ve platform sorumluluğu ekseninde ortaya çıkıyor” ifadelerini kullandı. Süer, çetelerin, propagandaya maruz kalan çocukların sonunun cezaevi olacağını düşünerek cezaevindeki örgüt üyelerini sosyal medyada paylaştığını, bu yolla üyelerine her koşulda sahip çıktığı ve desteklediği imajını verdiğini de belirtti. Süer, örneklerle durumu özetledi:

“Rakip ve düşman olarak gördükleri diğer suç örgütlerine yönelik eylemleri ve bu eylemleri yapan şahısları da paylaşıyorlar. Bu yolla eylemleri ve eylemleri gerçekleştirenleri ‘kutsayarak’ ‘kahraman’ ilan ediyorlar. Örneğin silahlı çatışmada ölen bir şansın mezarını kutsal bir şeye çevirip mezar ziyaretleri yaptırmaya yönelik çalışma bile yaptılar. Aldığımız tedbirlerle bunu engelledik. 13 yaşındaki bir çocuk il dışından bu mezarı ziyarete gidebiliyorsa çetelerin çocuk üzerindeki etkisi ortaya çıkıyor.”

Organize suç batağındalar 

İçişleri Bakanlığı’nın sunumuna göre, suça sürüklenen çocukların sayısının en çok arttığı suç türleri yüzde 236,4’lük artışla organize suçlar, yüzde 144,8’le de uyuşturucu suçları. Suça sürüklenen çocuklar arasında “motosikletle bir mekana kurşun sıkma” nın 2023 yılında başladığı kaydedilirken, bu kapsamda 2023’te 1735, 2024 yılında 415 ve 2025 yılında da 227 olay yaşandığı bilgisi de verildi. 

‘Vahşi Batı’ya dönüştü’ 

X ve Tesla’nın sahibi Elon Musk, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’i ‘tiran ve İspanya halkına ihanet eden biri’ olarak nitelendirdi. 

Sosyal medyanın özellikle çocuklar üzerindeki olumsuz etkileri uzun süredir dünyanın da gündeminde. Bu konuda en son çıkış İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’den geldi. Sosyal medyanın bir tür “Vahşi Batı”ya ve “başarısız bir devlete dönüştüğünü” belirten Sanchez, 3 Şubat’ta yaptığı konuşmaya X’in sahibi Elon Musk ile Telegram uygulamasının kurucu ortağı Rus iş insanı Pavel Durov da sert tepki gösterdi. Sanchez bu konuşmasında sosyal medya ve patronlarına karşı alacakları 5 maddelik önlemi sıraladı:

■ “Özellikle çocukları etkileyen sosyal medyada işlenen olası suçları soruşturmak için savcılıkla çalışacağız.

■ Rıza olmadan veri kullanan algoritmaların manipülasyonu kanunen cezalandırılacaktır.

■ Bu teknoloji elit şirketleri, ağlarından yasa dışı içerikleri kaldırmayı reddederlerse cezai suçlamalarla karşı karşıya kalacak.

■ Dijital platformların bölünmeyi ve nefreti nasıl körüklediğini ölçmemizi ve göstermemizi sağlayacak ilk Nefret ve Kutuplaşma Takibi’ni oluşturacağız.

■ 16 yaşın altındakilerin erişimini sınırlayarak en savunmasız kişileri zehirli içerikten koruyacağız.”

Kısıtlama getiren ülkeler

Avrupa ülkelerinde çocuk ve gençlere yönelik sosyal medya kısıtlamasına ilişkin son durum ise şöyle:

■ Yunanistan: 15 yaş altındaki çocukların sosyal medyayı kısıtlayan “Kids Wallet” uygulaması Kasım 2025’ten bu yana yürürlükte.

■ Danimarka: Hükümet, 13-15 yaşındakilerin de ebeveyn izniyle belirli platformlara erişimine izin verilmesi kararı aldı. Konu parlamentoda görüşülecek.

■ Fransa: Ulusal Meclis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamaya yönelik yasa tasarısını kabul etti. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi bekleniyor.

■ Almanya: 13-16 yaş grubunun sosyal medyayı kullanabilmesi ebevyn iznine bağlı.

■ İtalya: 14 yaş altının sosyal medya hesabı oluşturabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor.

■ Avusturya: 14 yaş altına sosyal medyada hesap açmanın yasaklanması planlanıyor.

■ Slovenya, Norveç ve Çekya: 15 yaş altına sosyal medya yasağına ilişkin yasa tasarıları hazırlanıyor.

■ Belçika: İlk ve ortaokullarda cep telefonu ile diğer elektronik cihazların kullanımı yasak.

Kaynak: Milliyet