Yapay Zeka ile Tasarlanan Yeni Virüsler: Bilimsel Dönüm Noktası ve Güvenlik Endişeleri

ABD’de bir grup araştırmacı, yapay zeka ile tamamen işlevsel ve laboratuvarda çoğalabilen yepyeni virüsler tasarladıklarını duyurdu. Bir organizmanın tüm genom haritasının yapay zeka ile tasarlanması ilk kez gerçekleşiyor.Üretilen 16 yeni virüsün bakterileri enfekte etmek üzere tasarlandığı, insanlara tehdit oluşturmadığı vurgulandı.Araştırmacılar gelinen noktayı, hastalıkların tedavisinde yeni bir dönemin kapısını açabilecek, “çok önemli bir bilimsel dönüm noktası” olarak nitelendirdi.Bununla birlikte uzmanlar, yapay zeka tasarımı virüslerin güvenlik endişeleri yarattığı konusunda da uyardı.Yapay zeka halihazırda yeni antibiyotiklerin tasarlanmasında kullanılıyor.Ancak bu, sıfırdan yeni ve işlevsel bir virüs tasarlamaya kıyasla nispeten daha basit bir işlem.BBC’ye konuşan Stanford Üniversitesi’nden yardımcı doçent Brian Hie, üretken yapay zekanın, “ilk kez eksiksiz bir genom tasarlamak için” kullanıldığını söyledi.Bu araştırmacıların kullandığı teknoloji ChatGPT gibi büyük dil modellerine benzer şekilde çalışıyor.Bu örnekte, Evo1 ve Evo2 olarak bilinen yapay zeka modelleri, metin dizileri yerine yaşamın dilini tahmin ediyor.Kullandıkları yapay zeka modelleri, virüslerden, bakterilerden, bitkilerden ve insanlardan alınan genetik kodlar üzerinde eğitildi.Daha sonra bu virüsler, yalnızca belirli bakteri türlerini enfekte eden bakteriyofaj adı verilen bir virüs türü üretmek üzere rafine edildi.

Stanford Üniversitesi’nden araştırmacılar, en fazla umut vadeden 302 yapay zeka tasarımını seçti ve bunları laboratuvarda sentezledi. Bunlardan 16’sı koli basili bakterilerini öldürmede etkili oldu.Bu laboratuvarda doktora öğrencisi olan Samuel King, bakteriyofajın etkili olduğunu günün erken saatlerinde çalışırken fark ettiklerini söyledi.Araştırmacılar, yapay zeka tasarımı bakteriyofajı, üzerinde bakteri tabakası oluşmuş kültür kaplarına aktardı.King sonrasını, “Berrak noktalar görmeye başlamıştık ve bu son derece heyecan vericiydi” diyerek anlattı.Brian Hie de sonuçların ekiple paylaşıldığı anı, “oda bir anda alkış tufanıyla inledi” diye hatırlıyor.Yeni bakteriyofaj geliştirilmesi, antibiyotiklere dirençli hale gelen enfeksiyonların tedavisinde yeni yöntemlere yol açabilir.

İspanya’daki Pompeu Fabra Üniversitesi sentetik biyoloji laboratuvarından Prof. Marc Güell, çalışmanın “çok önemli bir dönüm noktası” olduğunu, çünkü “tarihte ilk kez biyolojinin bilgisayar üzerinden tasarlanmaya başladığını” söyledi.”Bu, insanlığın en büyük zorluklarının üstesinden gelmek için heyecan verici olasılıkları hayal etmemize olanak tanıyor” dedi.Bunlar arasında hastalıklarla mücadele etmek için fajlar geliştirmek, genetik bozuklukları tedavi etmek için enzimler ve immünoterapide kullanılabilecek antikorlar yer alıyor.Manchester Biyoteknoloji Enstitüsü’nde sentetik genomik bölüm başkanı olan Prof. Patrick Cai, çalışmanın “önemli bir dönüm noktası” olduğuna katıldı.”Bu durumun önemi fajların çok ötesine uzanıyor; genom dili modellerinin evrim tarafından kodlanan tasarım prensiplerini öğrenmeye başladığını ve yapay zeka destekli genom yazımının önünü açtığını gösteriyor” dedi.Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .

Kaynak: Haberler